Paragrafta Anlam

2008-01-06 00:35:00

                                           PARAGRAF

           Paragraf; bir duyguyu, bir düşünceyi, olayı ya da haberi tam olarak anlatan cümleler topluluğudur. Her paragrafta ele alınan konu derli toplu olarak verilir. Paragraf sorularında amaç, öğrencinin düşünme yeteneğini ve muhakeme gücünü ölçmek olduğu için paragraf sorusu için seçilen metinler genellikle yoğun içerikli metinlerdir. Sıradan bir okumayla kendini ele vermeyen bu metinler değişik anlatım teknikleri ve düşünceyi geliştirme yolları seçilerek yazılmıştır. Bir öğrenciden istenen, bu paragraflarda ne anlatılmak istendiğini süratli bir şekilde tespit etmek ve sorulan soruya doğru cevap verebilmektir. Bu yüzden paragraf soruları diğer sorulara göre daha çok dikkat gerektiren sorulardır.Çünkü bir okuyuşta paragrafta ne anlatılmak istendiğini tespit etmek zorunluluğu vardır.Paragrafın özünü bir okuyuşta anlayamayan bir öğrenci onu ikinci defa okumak zorunda kalır. Bu da zaman kaybı demektir.

          İçeriği yoğun olmasına rağmen yine de paragraf sorusu en kolay soru tiplerindendir. Çünkü her paragrafın cevabı içindedir. Yani dikkatli bir okuyuş bizi kolaylıkla cevaba götürecektir.Bazı anlatım biçimleri dışında hiçbir şey bilmemize gerek yoktur.

          Bu konudaki sorular paragrafın değişik özellikleriyle ilgilidir. Genellikle paragrafın ana düşüncesi, yardımcı düşünceleri, konusu, başlığı sorulur ya da paragrafın oluşturulmasıyla ilgili özellikler üzerinde durulur. Bir veya iki tane soruda da paragrafın anlatımıyla ilgili bilgiler sorulabilir.

           Paragraf sorularının çözümünde bazı noktalara dikkat etmeliyiz.Bunlardan en önemlisi paragrafa yorum karıştırmamaktır.Paragrafı okurken önyargılarımızı, Kabullerimizi bir kenara bırakıp paragrafta sözü edilenler üzerinde durmalıyız.Bazen bize göre çok yanlış bir düşüncenin doğruluğu savunulabilir.Paragrafta ne savunulursa onun doğru olduğu kabullenilerek soruya yaklaşmak gerekir.

           Daha çok, öğrencilerin anlama ve yorumlama yeteneklerini ölçen paragraf soruları, çok az bir temel bilgiyle yapılabilecek kadar kolaydır. En iyi çalışma yolu bol bol paragraf sorusu çözmek ve kitap okumaktır.

           Öğrenciler genellikle paragraf sorularının uzunluğundan yakınırlar ve kendilerine çok zaman kaybettirdiğinden söz ederler. Zamanın çok gittiği doğru olsa da doğru yapma olasılığı diğer sorulara göre daha fazladır. Üstelik uzun soru zor soru anlamına gelmez.

Varlık- Kavram----Kelime

Yargı----Cümle

Düşünce-Fikir---- Paragraf

1-)PARAGRAFIN KONUSU

*Paragrafta hakkında söz söylenen düşünce olay ya da durumlar konuyu verir.

*Konuyu bulmak için ‘Parçada ne(y)den söz ediliyor?’ diye sorabiliriz.

*Bununla ilgili sorular değişik soru kökleriyle karşımıza çıkar:

- Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir?

- Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

- Bu parçada aşağıdakilerden hangisinden yakınılmaktadır?

Tema: Edebi eserde özellikle şiirde işlenen konu, esere hakim olan fikir veya duyguya tema denir.

 

 

2-)PARAGRAFIN BAŞLIĞI

*Paragrafın bir iki kelime ile ifade edilmesidir.

*Az sözcükle yoğun bir anlatıma sahip olmalıdır.

*İşlenen konuyu, ana düşünceyi yansıtmalıdır.

*Paragraf, bir düşünce etrafında döner ve daima bir konudan söz eder.Bir bakıma paragraf, bir makalenin, bir denemenin küçültülmüş şekli gibidir.Öyleyse nasıl bu tür yazıların bir başlığı varsa, paragrafın da bir başlığı olur. Ancak yazı başlıklarının dikkati çekme, ilgi uyandırma ya da şaşırtma gibi özellikleri vardır. Oysa paragrafın başlığı bu amaçla seçilmez. Konuyu en iyi şekilde yansıtan bir veya birkaç söz başlık olarak belirlenir.

3-)PARAGRAFIN ANA DÜŞÜNCESİ

*Yazarın konu ile ilgili anlatmak istediği ya da okuyucuya vermek istediği mesajdır.

*Paragrafın yazılış sebebidir.

*Ana düşünce paragrafta bir cümle halinde verilmiş olabileceği gibi, paragrafın tümüne de yayılmış olabilir.

*Paragraftaki düşüncelerin tamamını kapsar.

*Örnekler,  ana düşüncenin daha iyi anlaşılması için verilir.

*’O halde, bence, kanımca, sonuç olarak, bu bakımdan, kısacası, özetle, diyebiliriz ki’ gibi ifadeler bizi ana düşünceye götürür.

*Ana düşünceyi veren cümleler kesin yargı bildirir.

*Paragrafın ana düşüncesini bulabilmek için kendimize ‘Yazar bu parçayı hangi amaçla yazdı?, Bize ne demek istedi?’ gibi soruları sorabiliriz.

*Ana düşünce, değişik soru biçimleriyle karşımıza çıkar:

- Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

- Bu paragrafta anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

- Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?

 

4-)PARAGRAFIN YARDIMCI DÜŞÜNCELERİ

 

*Paragrafta ana düşüncenin daha iyi açıklanmasını sağlayan, onu daha belirgin hale getiren, işlediği konunun sınırlarını çizen düşüncelerdir.

*Yardımcı düşünceyle ilgili sorular çoğu zaman olumsuz biçimdedir:

- Bu paragraftan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

- Bu paragrafta aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

- Bu paçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

5-)PARAGRAFIN YAPISI

A-)PARAGRAFIN BÖLÜMLERİ

a)Giriş bölümü:

* Dil ve düşünce yönünden bağımsızdır.

*Yargı kesinlik bildirir.

*Sonuç bildiren sözcükler olmaz.

*Parçada anlatılan konu verilir.

*Aşağıdaki cümleler giriş bölümünde bulunmaz:

- Demek ki her sanatçı yetiştiği ortamın etkisinde kalır.

- Bunu da dile getirmişti yazar.

- O halde  sanat eseri ancak halka mal olursa kalıcılığı yakar.

- Bu sanatçı, evrenselliği eserlerinde yakalamıştır.

b) Gelişme bölümü:

*Girişte ortaya konulan düşüncenin geliştirildiği, açıklandığı, örneklendiği bölümdür.

*Birkaç cümleden oluşur.

*Düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur.

c) Sonuç bölümü:

*Anlatılanların bir sonuca bağlandığı bölümdür.

*Dil ve düşünce yönüyle önceki cümlelere bağlıdır.

*Özetle, sonuç olarak, o halde, kısacası, diyebiliriz ki, bundan dolayı… gibi ifadeler bulunabilir.

B-)AKIŞI BOZAN CÜMLE

*Paragrafın anlam bütünlüğünü bozan cümledir.

*Birbiriyle ilgili düşüncelerin arasına farklı bir düşüncenin girmesidir.

*Paragrafta işlenen konuya farklı bir bakış açısıyla yaklaşır.

 

C-)PARAGRAF TAMAMLAMA

*Parçada boş bırakılan yerlere getirilecek cümlenin kendinden önceki veya sonraki cümlelerle uyum içinde olması gerekir.

D-)PARAGRAF OLUŞTURMA

*Karışık verilen cümlelerin bir paragraf oluşturacak şekilde sıralanması istenir. Dikkat edilecek nokta, anlamca ve mantıkça birbirini izleyen cümleleri bulmaktır.

E-)SORUYA VERİLEN CEVAP

*Paragrafta işlenen düşüncenin soru cümlesi şeklinde ifade edilmesidir.

*Paragrafın yazılmasına sebep olan cümledir.

*Paragraf o soruya karşılık olarak yazılmıştır.

*Özellikle ilk cümleyle soru cümlesinin dil yönünden uyum içinde olması gerekir.

ANLATIM TEKNİKLERİ

           Yazarın yazısını yazarken izlediği yola anlatım tekniği denir.Yazarın vermek istediği mesajla uyumlu olarak seçtiği bu yol, yazarın anlaşılmasında önemli bir katkıya sahiptir.Her yazar hedef seçtiği okur kitlesine seslenirken, okuyucunun durumuna göre kendine değişik anlatım teknikleri seçer.Bu teknikler yazarla okuyucu arasındaki alışverişin en verimli şekilde geçmesine yardımcı olur.

Anlatım Teknikleri                 Düşünceyi Geliştirme Yolları

-Açıklama                                             -Tanımlama

-Tartışma                                              -Karşılaştırma

-Betimleme                                          -Örneklendirme

-Öyküleme                                           -Tanık Gösterme

-Benzetme

 

1-)AÇIKLAMA

* Herhangi bir konuda bilgi vermek, bir şeyler öğretmek amacıyla yazılır.

* Verilen bilgi, ders kitaplarında, ansiklopedilerde yer alabilecek niteliktedir.

* Anlaşılır, sade bir dil kullanılır.

* Düşünceyi geliştirme yollarına başvurulur.

 

2-)TARTIŞMA

* Farklı iki düşünceden birini savunup ötekini çürütmeye çalışmaktır.

* Daha çok, öncelikle çürütülecek düşünce üzerinde durulur. Eksik, yanlış tarafları belirtilir, sonra asıl düşünceye geçilir.

* Sohbet havası sezilir.

* Soru cümleleriyle devrik cümlelere yer verilir.

3-)BETİMLEME(TASVİR ETME)

* Kelimelerle resim yapma sanatıdır.

* Göz önünde bir tablonun canlandırılmasıdır.

*Nesnel ya da öznel olabilir.

*Duyu organlarından yararlanabilir.

*Niteleyici sözcükler yer alır.

*Kişinin iç dünyasını ifade eden betimlemeye ‘ruhsal betimleme’ , gözle görülenin anlatıldığı betimlemeye ‘fiziksel betimleme’ denir.

4-)ÖYKÜLEME (HİKAYE ETME)

*Olmuş ya da olabilecek olayların anlatılmasıdır.

*Olay, kahramanlar, zaman ve mekan vardır.

*Olay, akış halindedir.Zaman akışı vardır.

*Mekan tasvir edilebilir.

*Geçmiş zaman kullanılabilir.

*Öyküden alınmış hissi uyandırır.

*Çekimli fiiller bolca kullanılır.

Betimleme=resim

Öyküleme=film

DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

1-)TANIMLAMA

*Yazarın düşüncesini bir tanımdan hareketle ifade etmesidir.

*Bir paragrafta, bir tanım cümlesi varsa, o paragrafta tanımlama yapılmıştır demektir.

2-)KARŞILAŞTIRMA

*İki kavramın ya da durumun farklı yönlerinin ifade edilmesidir.

*Paragraftaki karşılaştırma, cümle anlamındaki gibi bir cümlede değil, paragrafın genelinde birkaç cümleyle üzerinde durulan bir kavramdır.

3-)ÖRNEKLENDİRME

*Yazarın düşüncesini inandırıcı kılmak, okuyucuya kabul ettirmek amacıyla örneklere başvurmasıdır.

*Soyut haldeki düşüncenin, akıllarda somutlaşmasıdır.

4-)TANIK GÖSTERME

*Yazarın, düşüncesini inandırıcı kılmak için o konuda sözüne güvenilir birinin sözünü yazısına alıntı yapmasıdır.

5-)BENZETME

*Bir kavramı açıklarken başka bir varlığın benzer yanından faydalanmaktır.

 

221
0
0
Yorum Yaz